Viêm quanh thân răng khôn do đâu? Dấu hiệu và cách chữa trị

Viêm quanh thân răng khôn là một trong những biến chứng nhiễm trùng nha khoa phổ biến nhất xảy ra trong độ tuổi mọc răng số 8 từ 17 đến 25 tuổi. Cơn đau nhức dữ dội, tình trạng sưng phồng má và khó há miệng khiến nhiều người bệnh lo lắng và suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.

Tại Nha khoa Venus, chúng tôi tiếp nhận và điều trị dứt điểm hàng ngàn ca viêm quanh thân răng khôn bằng phác đồ chuẩn y khoa kết hợp công nghệ sóng siêu âm Piezotome không đau, an toàn tuyệt đối.

Viêm quanh thân răng khôn là bệnh gì và nhận định từ chuyên gia

Viêm quanh thân răng khôn (tên y khoa quốc tế: Pericoronitis – hay còn gọi là viêm lợi trùm răng khôn) là tình trạng nhiễm trùng, sưng viêm cấp tính hoặc mạn tính của mô mềm bao quanh thân chiếc răng số 8 khi chiếc răng này đang trong quá trình trồi lên khỏi cung hàm.

Bệnh thường xảy ra phổ biến nhất ở vùng răng khôn hàm dưới do cung hàm không đủ chỗ trống khiến răng mọc nghiêng, mọc ngầm hoặc mọc kẹt một phần.

Mô nướu phủ lên thân răng tạo thành một chiếc túi nắp đậy (vạt nướu trùm). Khi thức ăn và mảng bám vi khuẩn lọt vào khoảng không gian hẹp giữa mặt nhai của răng và nắp nướu trùm, việc chải răng thông thường hoàn toàn không thể làm sạch được.

Vi khuẩn kỵ khí phát triển nhanh chóng, tiết ra độc tố gây viêm tấy, tạo ổ áp xe mủ và làm tổn thương các mô mềm xung quanh.

Theo hướng dẫn chuyên môn của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y tế, viêm quanh thân răng khôn nếu không được xử lý dứt điểm sẽ tiến triển thành các ổ viêm lan tỏa vùng sàn miệng, viêm mô tế bào má và phá hủy xương hàm xung quanh chân răng số 7 kế cận.

Khuyến cáo từ Bác sĩ Chuyên khoa: Khi có dấu hiệu viêm nướu trùm sưng đau, bệnh nhân tuyệt đối không được tự ý dùng vật nhọn chọc vỡ túi mủ hoặc tự ý uống kháng sinh liều cao mà không có chỉ định. Việc điều trị triệt để bắt buộc phải can thiệp loại bỏ nguyên nhân cơ học tại phòng khám nha khoa vô trùng.

Nguyên nhân chính dẫn đến viêm quanh thân răng khôn

Cung hàm thiếu khoảng trống khiến răng khôn mọc kẹt một phần

Xương hàm của người hiện đại thường thu hẹp kích thước hơn so với người tiền sử, trong khi răng số 8 là chiếc răng mọc sau cùng trên cung hàm:

• Khi răng khôn nhú lên, cung hàm không còn đủ chiều dài xương để thân răng trồi lên hoàn toàn một cách ngay ngắn.
• Răng khôn bị cản trở bởi cành cao xương hàm dưới hoặc răng số 7 phía trước, chỉ có thể nhú lên được một phần múi răng, phần còn lại bị một vạt nướu dày che phủ bên trên.

Sự hình thành túi nướu trùm và ứ đọng mảng bám vi khuẩn

Vạt nướu trùm lên mặt nhai tạo thành một “ngăn chứa” vi mô kín đáo:

• Mỗi khi ăn nhai, các sợi thịt, tinh bột và mảnh vụn thức ăn dễ dàng lọt sâu vào bên dưới túi lợi trùm nhưng lông bàn chải đánh răng và nước súc miệng không thể len lỏi vào làm sạch được.
• Dịch rỉ viêm và nước bọt kết hợp với vụn thức ăn phân hủy tạo môi trường kỵ khí tuyệt đối cho các chủng vi khuẩn nguy hiểm (như Prevotella intermedia, Fusobacterium nucleatum, Streptococcus viridans, Peptostreptococcus) sinh sôi nảy nở.

Chấn thương cơ học do răng đối diện cắn vào mô nướu trùm

Khi răng khôn hàm dưới bị viêm sưng phồng to, mỗi lần khép miệng hoặc nhai thức ăn, chiếc răng khôn hàm trên đối diện sẽ trực tiếp cắn dập lên phần nướu trùm đang sưng:

• Áp lực nhai liên tục gây tổn thương, loét niêm mạc nướu, làm vết viêm nứt toác và rỉ máu mủ.
• Tình trạng sang chấn khớp cắn này khiến cơn đau tăng gấp nhiều lần và làm phản ứng viêm lan tỏa nhanh hơn.

Suy giảm sức đề kháng toàn thân và căng thẳng kéo dài

Viêm quanh thân răng khôn thường bùng phát thành đợt cấp tính vào các thời điểm cơ thể mệt mỏi, thiếu ngủ, căng thẳng thi cử hoặc thay đổi thời tiết:

• Khi hệ miễn dịch suy yếu, bạch cầu trong cơ thể không đủ khả năng ức chế lượng độc tố khổng lồ do vi khuẩn dưới túi nướu tiết ra.
• Ổ viêm âm thầm bấy lâu sẽ nhanh chóng bùng phát thành đợt viêm cấp với các triệu chứng sưng đau toàn thân rầm rộ.

Dấu hiệu nhận biết viêm quanh thân răng khôn qua 2 thể lâm sàng

Viêm quanh thân răng khôn thể cấp tính (Acute Pericoronitis)

Đây là giai đoạn bệnh bùng phát rầm rộ, gây đau đớn dữ dội và đòi hỏi phải can thiệp y tế khẩn cấp:

• Đau nhức dữ dội: Cơn đau buốt nhói xuất phát từ góc hàm, giật theo nhịp mạch đập và lan tỏa mạnh lên tai, thái dương, hốc mắt cùng bên.
• Sưng nề mô mềm: Vùng nướu trùm quanh răng khôn sưng to, căng bóng, có màu đỏ thẫm. Má bên ngoài có thể bị sưng phồng làm biến dạng khuôn mặt.
• Chảy mủ có mùi hôi: Khi dùng ngón tay hoặc gạc ấn nhẹ vào góc nướu, dịch mủ màu vàng đục hoặc trắng ngà sẽ ứa ra kèm theo mùi hôi tanh khó chịu.
• Khít hàm và khó há miệng (Trismus): Ổ viêm xâm lấn kích thích các bó cơ cắn và cơ chân bướm hàm, làm cơ bị co thắt cứng ngắc. Bệnh nhân không thể há miệng to quá 1 ngón tay, gây đau đớn khi nói chuyện và nuốt thức ăn.
• Triệu chứng toàn thân: Bệnh nhân thường bị sốt cao từ 38 độ đến 39 độ, ớn lạnh, mệt mỏi rã rời và nổi hạch góc hàm dưới sưng to, đau rát khi sờ vào.

Viêm quanh thân răng khôn thể mạn tính (Chronic Pericoronitis)

Khi đợt cấp tính qua đi hoặc bệnh nhân tự ý uống thuốc kháng sinh làm triệu chứng tạm lắng xuống, bệnh sẽ chuyển sang thể mạn tính:

• Cảm giác đau âm ỉ, nặng nề, căng tức khó chịu ở góc trong cùng của hàm răng.
• Hơi thở luôn có mùi hôi dai dẳng mặc dù đã đánh răng và súc miệng kỹ.
• Nướu quanh răng khôn rỉ dịch màu vàng nhạt khi ấn vào và dễ chảy máu khi chải răng chạm phải.
• Bệnh thỉnh thoảng lại tái phát đợt cấp mới sau mỗi vài tuần hoặc vài tháng, làm tiêu hủy dần xương ổ răng quanh răng khôn và chân răng số 7.

Những biến chứng nguy hiểm nếu chủ quan không điều trị dứt điểm

Nhiều người có thói quen chịu đau hoặc tự mua thuốc giảm đau uống qua đợt viêm mà không đi khám. Tuy nhiên, vùng góc hàm chứa nhiều khoang mô liên kết lỏng lẻo và mạch máu lớn, việc để ổ nhiễm trùng tồn tại lâu ngày sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng:

Sâu hỏng và làm lung lay răng số 7 vĩnh viễn

Răng số 7 là chiếc răng cối lớn giữ vai trò chủ lực trong toàn bộ hệ thống ăn nhai của con người. Túi viêm quanh thân răng khôn nằm sát mặt sau của răng số 7, tạo điều kiện cho vi khuẩn phá hủy lớp men chân răng số 7 gây sâu răng ngầm dưới nướu hoặc tiêu mào xương ổ răng.

Khi xương nâng đỡ bị tiêu biến, răng số 7 sẽ bị lung lay và người bệnh có nguy cơ mất cả hai chiếc răng cùng lúc, dẫn tới những tác hại của việc mất răng nặng nề.

Áp xe khoang miệng và viêm mô tế bào lan tỏa (Cellulitis)

Dịch mủ từ ổ viêm quanh thân răng khôn nếu không được dẫn lưu sẽ phá hủy màng xương, xâm nhập vào các khoang giải phẫu sâu vùng đầu mặt cổ:

• Lan sang khoang dưới hàm, khoang bên hầu gây viêm tấy lan tỏa vùng sàn miệng (hội chứng Ludwig’s Angina).
• Vùng họng và lưỡi bị phù nề đẩy lùi về phía sau làm chèn ép đường thở cấp tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng bệnh nhân nếu không được phẫu thuật cấp cứu kịp thời.

Nhiễm trùng huyết (Sepsis) nguy hiểm tính mạng

Theo các nghiên cứu y khoa được công bố trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NCBI PMC3800413), vi khuẩn từ các ổ áp xe nha chu và viêm quanh thân răng có thể theo đường tuần hoàn máu xâm nhập vào cơ thể, gây nhiễm trùng huyết toàn thân, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn và tổn thương đa cơ quan nội tạng.

Nang thân răng và tiêu hủy xương hàm diện rộng

Nang quanh thân răng khôn (Dentigerous Cyst) có thể âm thầm hình thành từ biểu mô mầm răng bị kích thích viêm nhiễm mạn tính. Nang phát triển to dần sẽ làm rỗng và mỏng xương hàm dưới, khiến xương hàm trở nên giòn xốp và dễ bị gãy xương bệnh lý ngay cả khi chỉ chịu một va đập nhẹ trong sinh hoạt.

Các phương pháp điều trị viêm quanh thân răng khôn dứt điểm tại Nha khoa Venus

Bước cấp cứu ban đầu: Kiểm soát ổ nhiễm trùng cấp tính

Khi bệnh nhân đến khám trong tình trạng viêm cấp, sưng mủ to và cứng khít hàm, bác sĩ sẽ ưu tiên kiểm soát tình trạng viêm trước khi can thiệp phẫu thuật:

• Bơm rửa làm sạch túi nướu trùm bằng dung dịch sát khuẩn Chlorhexidine 0.12% hoặc Betadine súc miệng pha loãng để đẩy sạch mủ và mảng bám thức ăn ra ngoài.
• Rạch dẫn lưu mủ nhẹ nhàng nếu có ổ áp xe tụ dịch lớn dưới nướu để giải tỏa áp lực giúp giảm đau ngay tức thì.
• Kê đơn thuốc kháng sinh chuyên biệt diệt vi khuẩn kỵ khí (như Spiramycin kết hợp Metronidazole) cùng thuốc chống phù nề (Alphachymotrypsin) và thuốc giảm đau hạ sốt trong 3 đến 5 ngày.

Phương pháp 1: Phẫu thuật cắt lợi trùm răng khôn bằng Laser sinh học

Chỉ định phương pháp này khi đáp ứng đầy đủ 3 điều kiện y khoa nghiêm ngặt:

• Răng khôn mọc hoàn toàn thẳng hàng, không bị nghiêng lệch đâm vào răng số 7.
• Xương hàm còn đủ chỗ trống để răng khôn mọc lên ăn khớp hài hòa với răng đối diện.
• Răng khôn hàm trên đối diện vẫn còn nguyên vẹn và khớp cắn chuẩn.

Kỹ thuật thực hiện: Bác sĩ sử dụng tia Laser sinh học cắt bỏ triệt để phần vạt nướu trùm phủ trên mặt nhai, để lộ toàn bộ thân răng khôn ra ngoài ánh sáng giúp việc vệ sinh răng miệng trở nên dễ dàng. Tia Laser có khả năng cầm máu tức thì, diệt khuẩn vết mổ và giúp mô nướu lành thương nhanh chóng sau 48 giờ.

Phương pháp 2: Nhổ răng khôn bằng công nghệ sóng siêu âm Piezotome (Chỉ định tối ưu nhất)

Trong hơn 90% các trường hợp lâm sàng, nhổ răng khôn là phương pháp điều trị triệt để nhất để loại bỏ hoàn toàn gốc rễ gây bệnh, ngăn chặn tái phát vĩnh viễn:

• Chỉ định: Răng khôn mọc lệch, mọc ngầm, mọc ngang 90^\circ, răng khôn đâm vào chân răng số 7 hoặc cung hàm hoàn toàn không còn chỗ trống để răng trồi lên.
• Kỹ thuật Piezotome: Sử dụng các bước sóng siêu âm cao tần từ 28 đến 36 kHz nhẹ nhàng làm đứt các dây chằng nha chu xung quanh chân răng, giúp bác sĩ nhấc chiếc răng khôn ra ngoài nhanh chóng mà không cần dùng kìm bẩy đục đẽo mạnh tay.
• Ưu điểm vượt trội: Giảm đau buốt đến 80%, không làm tổn thương mô xương lành và dây thần kinh, thời gian lành thương nhanh gấp 3 lần so với phương pháp nhổ răng truyền thống.

Bảng giá chi phí điều trị viêm quanh thân răng khôn mới nhất tại Nha khoa Venus

Nha khoa Venus cam kết minh bạch toàn bộ bảng giá chi phí thăm khám, chụp phim và điều trị tiểu phẫu trọn gói, không phát sinh chi phí phụ:

Khách hàng thực hiện nhổ răng khôn tại Nha khoa Venus được tặng kèm gói tái khám, kiểm tra vết thương và chụp phim kiểm tra lành xương hoàn toàn miễn phí.

Quy trình 5 bước điều trị viêm quanh thân răng khôn chuẩn y khoa tại Nha khoa Venus

Bước 1: Thăm khám lâm sàng và chụp phim X-quang CT Cone Beam 3D

Bác sĩ tiến hành thăm khám mức độ viêm nướu, độ sưng nề và kiểm tra độ há miệng của bệnh nhân. Tiến hành chụp phim X-quang toàn cảnh Panorex hoặc cắt lớp 3D Cone Beam để khảo sát hình thể chân răng khôn, độ nghiêng lệch và vị trí tương quan với dây thần kinh cảm giác hàm dưới.

Bước 2: Vệ sinh sát khuẩn và xử lý ổ viêm nhiễm tại chỗ

Bác sĩ làm sạch toàn bộ khoang miệng, bơm rửa dung dịch sát khuẩn đẩy mủ dưới túi lợi trùm ra ngoài. Bệnh nhân được kê đơn thuốc giảm viêm và hẹn ngày tiểu phẫu khi ổ viêm đã ổn định.

Bước 3: Gây tê cục bộ không đau bằng công nghệ vi kim

Trước khi tiểu phẫu, bác sĩ thoa gel tê bề mặt và tiến hành tiêm tê cục bộ bằng mũi kim siêu nhỏ. Thuốc tê chính hãng từ Pháp phát huy tác dụng nhanh chóng, giúp bệnh nhân hoàn toàn không cảm thấy đau đớn hay khó chịu trong suốt quá trình thao tác.

Bước 4: Tiến hành cắt lợi trùm hoặc nhổ răng bằng sóng siêu âm Piezotome

Bác sĩ sử dụng máy Piezotome phát sóng siêu âm nhẹ nhàng bóc tách răng khôn ra khỏi ổ xương một cách chuẩn xác, chia nhỏ thân răng nếu răng mọc kẹt ngang. Toàn bộ quá trình nhổ răng diễn ra êm ái chỉ từ 10 đến 20 phút.

Bước 5: Bơm rửa làm sạch huyệt ổ răng, đặt màng PRF và khâu đóng vết thương

Huyệt ổ răng được bơm rửa sạch mạt xương vụn, đặt màng sinh học PRF tự thân giúp cầm máu tức thì và kích thích tái tạo mô liên kết. Bác sĩ khâu đóng vết mổ bằng chỉ tự tiêu hoặc chỉ vi phẫu thẩm mỹ, hướng dẫn bệnh nhân cách cắn gạc và chăm sóc tại nhà.

• 100% dụng cụ phẫu thuật được tiệt trùng tuyệt đối qua hệ thống lò hấp Autoclave chuẩn Châu Âu.
• Đội ngũ Bác sĩ Chuyên khoa Răng Hàm Mặt trên 10 năm kinh nghiệm tiểu phẫu răng khôn phức tạp.
• Ứng dụng công nghệ Piezotome và màng PRF hạn chế tối đa sưng đau sau mổ.
• Hỗ trợ tư vấn và theo dõi sức khỏe bệnh nhân 24/7 sau khi xuất viện.

Hướng dẫn chăm sóc tại nhà và cách phòng ngừa biến chứng

Hướng dẫn chăm sóc khi đang bị viêm nướu trùm cấp tính

• Súc miệng nước muối sinh lý: Súc miệng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý 0.9% ấm 3 đến 4 lần mỗi ngày sau bữa ăn để rửa trôi vi khuẩn. Tuyệt đối không tự pha nước muối quá mặn vì sẽ gây bỏng rát mô nướu đang viêm.
• Chườm lạnh giảm sưng: Dùng túi đá bọc trong khăn sạch chườm ngoài má vị trí răng đau trong 15 phút, nghỉ 15 phút để làm co mạch máu, giảm phù nề và ức chế dẫn truyền cảm giác đau.
• Ăn thức ăn mềm, lỏng: Ưu tiên các món ăn dễ nuốt như cháo loãng, súp dinh dưỡng, sữa tươi, sinh tố hoa quả. Tránh nhai mạnh ở bên hàm có răng khôn đang viêm.
• Kiêng các thực phẩm kích ứng: Tránh ăn đồ cay nóng, đồ ăn quá chua, thực phẩm quá cứng, giòn hoặc uống nước ngọt có ga và đồ uống có cồn.

Hướng dẫn chăm sóc sau khi tiểu phẫu nhổ răng khôn

• Cắn chặt bông gạc: Duy trì cắn chặt miếng gạc vô trùng trong 45 đến 60 phút sau khi rời ghế nha khoa để tạo cục máu đông bịt kín huyệt ổ răng.
• Không khạc nhổ mạnh: Tuyệt đối không khạc nhổ nước bọt, không dùng ống hút để uống nước và không dùng ngón tay hay tăm nhọn chọc vào huyệt ổ răng vì sẽ làm bật cục máu đông, gây chảy máu kéo dài và biến chứng viêm ổ răng khô.
• Uống thuốc đúng liều lượng: Tuân thủ uống đủ liều thuốc kháng sinh, giảm đau và chống phù nề do bác sĩ kê đơn, không tự ý ngưng thuốc khi thấy hết đau.
• Chải răng nhẹ nhàng: Bắt đầu chải răng từ ngày thứ hai sau mổ bằng bàn chải lông mềm, tránh chải trực tiếp vào vùng vết thương chưa liền miệng.

Câu hỏi thường gặp về viêm quanh thân răng khôn

Viêm quanh thân răng khôn uống thuốc gì để nhanh hết đau?

Trong đợt viêm cấp, bác sĩ thường chỉ định phối hợp thuốc kháng sinh diệt khuẩn kỵ khí (như Spiramycin kết hợp Metronidazole hoặc Amoxicillin + Acid Clavulanic), thuốc giảm đau hạ sốt (Paracetamol hoặc Ibuprofen) và men chống phù nề (Alphachymotrypsin).

Tuy nhiên, thuốc chỉ có tác dụng cắt cơn đau và làm dịu phản ứng viêm tạm thời. Khi hết đợt cấp, bệnh nhân bắt buộc phải đến nha khoa để cắt lợi trùm hoặc nhổ răng khôn thì mới khỏi bệnh dứt điểm.

Cắt lợi trùm răng khôn có bị tái phát lại không?

Cắt lợi trùm có tỷ lệ tái phát lên tới 50 – 60% nếu cung hàm không còn đủ chỗ trống để răng khôn mọc lên hoàn chỉnh. Sau một thời gian, mô nướu mềm sẽ có xu hướng tăng sinh và bò trùm trở lại trên mặt nhai của răng.

Do đó, với những răng khôn mọc lệch hoặc cung hàm chật hẹp, bác sĩ luôn khuyến nghị nên nhổ bỏ răng khôn ngay từ đầu để tránh phải phẫu thuật nhiều lần.

Đang bị sưng viêm quanh thân răng khôn có nhổ răng được ngay không?

Khi răng khôn đang trong giai đoạn sưng tấy dữ dội và có ổ mủ cấp tính, bác sĩ sẽ không chỉ định nhổ răng ngay lập tức. Việc nhổ răng trong đợt viêm cấp dễ khiến thuốc tê mất tác dụng (do môi trường axit của ổ viêm làm trung hòa thuốc tê), gây đau buốt cho bệnh nhân và tăng nguy cơ vi khuẩn tràn vào máu gây nhiễm trùng lan tỏa.

Bác sĩ sẽ tiến hành bơm rửa, kê đơn thuốc kháng sinh từ 3 đến 5 ngày để ổ viêm khu trú ổn định rồi mới tiến hành nhổ răng an toàn.